​วันที่ ๑๑ กรกฎาคมของทุกปี เป็น "วันสมเด็จพระนารายณ์มหาราช" วันรัฐพิธีสำคัญเพื่อระลึกถึงพระมหากษัตริย์ผู้ทรงนำความเจริญรุ่งเรืองสูงสุดมาสู่อาณาจักรอยุธยา โดยคณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ ๕ ตุลาคม ๒๕๕๓ กำหนดให้วันนี้เป็นวันรัฐพิธี (ไม่ถือเป็นวันหยุดราชการ) เนื่องจากเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระองค์

​พระราชประวัติและเหตุการณ์สำคัญ

​พระมหากษัตริย์ยอดนักพัฒนา: ทรงเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ ๒๗ แห่งอาณาจักรอยุธยา และเป็นพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ปราสาททอง ทรงเป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง โดยมี "เจ้าแม่วัดดุสิต" (มารดาของเจ้าพระยาโกษาธิบดี เหล็ก และปาน) เป็นพระนมถวายอภิบาลมาแต่พระเยาว์

​พระราชโอรส-ธิดา: ทรงมีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวกับพระอัครมเหสี คือ เจ้าฟ้าสุดาวดี (กรมหลวงโยธาเทพ) และทรงมีพระราชโอรสบุญธรรมคือ พระปีย์

​การสวรรคต: เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๒๓๑ ณ พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ พระนารายณ์ราชนิเวศน์ เมืองลพบุรี สิริพระชนมพรรษา ๕๖ พรรษา ทรงครองราชสมบัติยาวนาน ๓๒ ปี ภายหลังสมเด็จพระเพทราชาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระบรมศพกลับสู่กรุงศรีอยุธยาด้วยเรือพระที่นั่งศรีสมรรถชัย

​ยุคทองแห่งการทูตและวิทยาการ

​ในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ถือเป็นยุคที่กรุงศรีอยุธยาเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุด โดยเฉพาะการเปิดประเทศเจริญสัมพันธไมตรีกับต่างชาติ เช่น พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ แห่งฝรั่งเศส ทำให้เกิดการหลั่งไหลของวัฒนธรรม การค้า และวิทยาการสมัยใหม่เข้ามาสู่ประเทศไทยเป็นครั้งแรก

​ด้วยพระราชกรณียกิจอันเป็นอเนกประการนี้ ทำให้พระองค์ทรงได้รับการยกย่องให้เป็น ๑ ใน ๘ สมเด็จพระบูรพมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ของไทย ที่ได้รับพระสมัญญานามว่า “มหาราช”